Av. Gülben Başkan Kırcaklı
Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nasıl Alınır?
Bir kişinin vefatından sonra miras işlemlerinin gerçekleştirilebilmesi için ihtiyaç duyulan temel belgelerden biri mirasçılık belgesi, diğer adıyla veraset ilamıdır. Bu belge, mirasbırakanın yasal mirasçılarının kimler olduğunu ve miras paylarını gösterir.
Mirasçılık belgesi özellikle taşınmazların mirasçılara intikali, banka hesaplarına ilişkin işlemler ve terekeye ilişkin diğer hukuki işlemlerde önem taşımaktadır.
Mirasçılık Belgesi Nedir?
Mirasçılık belgesi, vefat eden kişinin mirasçılarını ve miras paylarını gösteren resmi belgedir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 598. maddesi uyarınca mirasçılık belgesi, başvuru üzerine sulh hukuk mahkemesi veya noterlik tarafından düzenlenebilir.
Mirasçılık belgesi, miras hakkını doğuran bir belge değildir. Türk Medeni Kanunu'nun 599. maddesi uyarınca mirasçılar, mirasbırakanın ölümüyle birlikte mirası kanunen kazanırlar. Mirasçılık belgesi ise mevcut mirasçılık durumunu ve pay oranlarını gösterir.
Mirasçılık Belgesi Nereden ve Nasıl Alınır?
Mirasçılık belgesi noterlikten veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir.
1) Noterlikten mirasçılık belgesi alınması: Mirasbırakan ile mirasçılar arasındaki soybağı ilişkisinin nüfus kayıtlarından açıkça belirlenebildiği durumlarda noterliğe başvurularak mirasçılık belgesi alınması mümkündür.
Ancak nüfus kayıtlarının yetersiz olması veya mirasçılık durumunun belirlenmesinin yargılama gerektirmesi hâlinde noterlik tarafından belge düzenlenemez.
Ayrıca yabancılar tarafından yapılan mirasçılık belgesi talepleri de Noterlik Kanunu'nun 71/B maddesi gereğince noterlik tarafından karşılanamaz.
2) Sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi alınması: Noterlikten belge alınamayan veya doğrudan mahkemeye başvurulması tercih edilen durumlarda sulh hukuk mahkemesine başvurulabilir.
Mirasçılık belgesi verilmesi, kural olarak çekişmesiz yargı işidir. Mahkeme, mirasbırakanın ve mirasçıların nüfus kayıtlarını inceleyerek mirasçılık ilişkisini ve paylarını belirler. Gerekli görülmesi hâlinde ilgili kurumlardan ek belgeler getirtilmesi veya bilirkişi incelemesi yapılması mümkündür.
Mirasçılık Belgesini Kimler Alabilir?
Mirasçılık belgesinin alınabilmesi için bütün mirasçıların birlikte başvurması zorunlu değildir. Mirasçılardan birinin tek başına başvurması yeterlidir.
Örneğin mirasbırakanın birden fazla çocuğu bulunuyorsa çocuklardan biri tek başına başvurarak mirasçılık belgesi alabilir. Düzenlenen belgede diğer mirasçılar ve miras payları da gösterilir.
Mirasçılık belgesi talebi, usulüne uygun şekilde yetkilendirilmiş avukat aracılığıyla da takip edilebilir.
Mirasçılık Belgesi Almak İçin Hangi Belgeler Gereklidir?
Başvuruda öncelikle başvuran kişinin kimlik bilgileri ile mirasbırakanın kimliğinin ve ölümünün tespit edilebilmesi gerekir.
Noterlik ve mahkemeler nüfus kayıtlarını ilgili sistemlerden veya kurumlardan temin edebilir. Bununla birlikte özellikle eski tarihli nüfus kayıtlarının eksik olduğu veya aile bağlarının açıkça belirlenemediği durumlarda ek belge ve araştırmalar gerekebilir.
Uygulamada karşılaşılan önemli sorunlardan biri, nüfus kayıtlarının mirasçılık ilişkisini belirlemeye yeterli olmamasıdır. Özellikle eski tarihli kayıtlarda ölüm bilgilerinin eksik olması veya anne-baba bağlarının tespit edilememesi gibi durumlar, mirasçılık belgesi alınmasını güçleştirebilir.
Bu tür hâllerde mahkeme tarafından ek araştırma yapılması, bazı durumlarda ise nüfus kayıtlarına ilişkin ayrı bir hukuki sürecin yürütülmesi gerekebilir.
Mirasçılık Belgesi e-Devlet Üzerinden Alınabilir mi?
e-Devlet Kapısı üzerinden sunulan veraset ilamı sorgulama hizmetleri aracılığıyla daha önce düzenlenmiş ve sistemde bulunan mirasçılık belgeleri sorgulanabilir.
Ancak mevcut bir belgenin sorgulanması ile yeni bir mirasçılık belgesi düzenlenmesi farklı işlemlerdir. Henüz mirasçılık belgesi düzenlenmemişse noterliğe veya sulh hukuk mahkemesine başvurulması gerekebilir.
Mirasçılık Belgesi Ne Kadar Sürede Alınır?
Mirasçılık belgesinin alınma süresi, başvurunun yapıldığı merciye ve mirasçılık ilişkisinin tespitinde araştırma gerekip gerekmediğine göre değişir.
Nüfus kayıtlarının yeterli olduğu durumlarda noterlik işlemleri genellikle kısa sürede tamamlanabilir.
Sulh hukuk mahkemesine yapılan başvurularda ise nüfus kayıtlarının incelenmesi, ek belgelerin getirtilmesi veya bilirkişi incelemesi yapılması nedeniyle süreç uzayabilir.
Mirasçılık Belgesi Hatalıysa Ne Yapılabilir?
Mirasçılık belgesinde mirasçıların eksik gösterilmesi, mirasçı olmayan bir kişinin mirasçı olarak belirtilmesi veya miras paylarının yanlış hesaplanması mümkündür.
Türk Medeni Kanunu'nun 598. maddesi uyarınca mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir.
Bu nedenle hatalı düzenlenen mirasçılık belgesinin iptali ve doğru mirasçılık durumunun belirlenmesi talep edilebilir. Ancak izlenecek hukuki yol ve görevli mahkeme, belgenin hangi merci tarafından düzenlendiğine ve uyuşmazlığın niteliğine göre değişebilir.
Sonuç
Mirasçılık belgesi, mirasçıların kimler olduğunu ve miras paylarını gösteren, miras işlemlerinde önemli işlevi bulunan bir belgedir. Nüfus kayıtlarının yeterli olduğu durumlarda noterlikten alınabilmesi mümkünken, daha kapsamlı inceleme gerektiren hâllerde sulh hukuk mahkemesine başvurulması gerekebilir.
Özellikle nüfus kayıtlarının eksik veya hatalı olması, mirasçılık ilişkisinin açıkça belirlenememesi ya da miras paylarında hata bulunması durumunda ilgili kayıtların ve hukuki koşulların birlikte değerlendirilmesi önem taşımaktadır.
Başkan Hukuk & Danışmanlık olarak İzmir ve Kuşadası’nda faaliyet göstermekte; mirasçılık belgesi alınması, mirasçılık belgesinin iptali ve miras paylarının belirlenmesine ilişkin hukuki süreçlerde avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktayız.